ΕΦΕΤ και εστίαση: Η νομική υποχρέωση για διατροφική διαφάνεια

Μέχρι πρότινος, πίστευα ότι ο ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων), δηλαδή ο αρμόδιος δημόσιος φορέας για τον επίσημο έλεγχο της ασφάλειας των τροφίμων στην Ελλάδα, αφορά κυρίως τις συνθήκες παρασκευής, την υγιεινή, τη σωστή αποθήκευση, την εφαρμογή HACCP ή την ποιότητα των πρώτων υλών.

Κι όμως, το πεδίο ελέγχου του ΕΦΕΤ είναι ευρύτερο, καθώς περιλαμβάνει μέχρι τον τρόπο με τον οποίο η πληροφορία για ένα τρόφιμο επικοινωνείται στον καταναλωτή.

Διαβάζοντας τον απολογισμό των ελέγχων του για το 2025, αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι ο ΕΦΕΤ έλαβε 2.406 αναφορές και καταγγελίες πολιτών, έναντι 1.986 το 2024, μια αύξηση περίπου 21% μέσα σε έναν χρόνο. Περισσότεροι καταναλωτές από κάθε άλλη χρονιά επέλεξαν να αναφέρουν επίσημα κάτι που θεώρησαν προβληματικό, δηλαδή η ασφάλεια και η σωστή πληροφόρηση γύρω από το φαγητό είναι ζητήματα στα οποία ο καταναλωτής φαίνεται να δίνει προσοχή πλέον.

Από τις μη συμμορφώσεις που καταγράφηκαν στους ελέγχους, το 13,8% αφορούσε ζητήματα “επισήμανσης και παρουσίασης τροφίμων”. Η διατύπωση αυτή ακούγεται αρκετά τεχνική, αλλά στην πράξη αφορά την πληροφορία που συνοδεύει ένα τρόφιμο και τον τρόπο με τον οποίο αυτή παρουσιάζεται στον καταναλωτή.

Με απλά λόγια, σχεδόν μία στις επτά καταγεγραμμένες μη συμμορφώσεις αφορούσε ελλείψεις ή λάθη στην πληροφορία ενός πιάτου στο μενού.

Και εδώ υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικό: στην περίπτωση των αλλεργιογόνων και των δυσανεξιών, η σωστή πληροφόρηση είναι νομική υποχρέωση. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 1169/2011 απαιτεί να παρέχεται πληροφορία για την παρουσία συγκεκριμένων ουσιών που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες ακόμη και στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα, επομένως και στους χώρους μαζικής εστίασης.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην εστίαση, γιατί για κάποιον με αλλεργία ή δυσανεξία η πληροφορία στο μενού δεν αφορά απλώς το αν θα του αρέσει ένα πιάτο ή αν ταιριάζει στις προτιμήσεις του. Μπορεί να αποτελεί πληροφορία πάνω στην οποία θα βασίσει μια απόφαση που σχετίζεται άμεσα με την υγεία του.

Η πληροφορία αυτή λοιπόν πρέπει να ξεκινά από σωστά δεδομένα για τη συνταγή, τα συστατικά, τις ποσότητες, τον τρόπο παρασκευής και τα πιθανά αλλεργιογόνα και, στη συνέχεια, να αποδίδεται με τρόπο σαφή, συνεπή και κατανοητό για τον καταναλωτή.

Στη The Nutritians, αυτό είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο εστιάζουμε: στη μετάβαση από τη συνταγή στην πληροφορία που τελικά φτάνει στον καταναλωτή και στο κατά πόσο αυτή είναι ακριβής, κατανοητή και πραγματικά αξιοποιήσιμη.

Γιατί, τουλάχιστον όταν μιλάμε για αλλεργιογόνα και δυσανεξίες, το ερώτημα δεν είναι απλώς αν μια επιχείρηση θέλει να δώσει σωστή πληροφορία. Οφείλει να μπορεί να τη δώσει.